Lang heb ik erover nagedacht of ik dit stuk wel ging schrijven ja of nee. En ik besluit het nu wel te doen. De afgelopen twee weken kreeg ik zelf te maken met stigma. Als je niet weet wat stigma is: http://www.samensterkzonderstigma.nl. Daar staat:
” Stigma is een sterk negatief label dat mensen ‘opgeplakt’ krijgen. Het beïnvloedt de manier waarop wij elkaar en ons zelf zien. Mensen met een psychische aandoening behoren tot de meest gestigmatiseerde groepen in de samenleving 70% van de mensen ervaart stigma’s. Je kunt last hebben van het label dat jou wordt opgeplakt, maar ook als het om een naaste gaat”.
Mijn eigen ervaring met Stigma:
Ik ging naar de huisarts om mijn voortgang ten aanzien van mijn psychische kwetsbaarheid te bespreken. Ik ben inmiddels zo sterk geworden dat ik van de tweedelijns naar de eerstelijns over mag. Dus ik kwam me oriënteren. Of ik eens kennis mocht maken met een POH-GGZ. De praktijkondersteuner van de huisarts, gespecialiseerd in GGZ.
Direct kreeg ik de deur op mijn neus. Dat kon niet, ik was voorbarig met mijn vraag en toen hij even naar mijn dossier keek zei hij: ” nee hoor, u wordt nog te intensief begeleid voor waar u nu voor komt”, gaat u maar terug naar de GGZ. Er is vanuit ons geen capaciteit om uw soort mensen op te vangen. Dat kunnen we niet en daar zijn we niet voor bedoeld.
Ik probeerde nog mijn kant van het verhaal te vertellen, wat mijn doel was en waarvoor ik kwam. Maar ik kon gaan. Toen ik boos werd kreeg ik te horen: “ja, en dit moet u nu juist even met uw SPV-er bespreken”. Alsof ik te wiebelig was en daardoor boos werd.
Ik voelde aan alles. Ik sta echt helemaal nergens hier. Ik kan omhoogvallen, maar wat ik ook doe. Dit verander ik niet. En het ging niet zozeer over de inhoud; al was die er dus compleet naast, maar veel meer over hoe ik werd behandeld. En hoe snel dingen tegen me gebruikt werden. Alsof ik niet voldoende bij verstand was om zelf in te schatten hoe het met me ging en wat ik nodig had.
Wat volgde was dat ik een week van slag was. Verdrietig, boos, ik kon nergens anders meer aan denken. Maar ik dacht wel dit laat ik niet over mijn kant gaan. Ik weet heel goed wanneer ik een slag heb verloren, maar tegelijkertijd dacht ik; ik mag deze slag hebben verloren, maar de oorlog is niet voorbij. Ik werd nogal strijdbaar, lol, en terecht misschien.
Wat ik heb ingezet om me hier tegen te verdedigen was het volgende. Ik heb contact gemaakt met mijn psychiater, die schrok van deze reactie en het raakte haar ook. Dat hielp, want in eerste instantie ga je aan jezelf twijfelen. Maar door haar reactie kwam ik erachter dat dit niet normaal was. Ook zij wist niet zo goed als dit haar zou overkomen hoe ze hiermee om zou gaan. Dat antwoord sterkte me, maar ik dacht ook tegelijkertijd: ja, dat helpt, maar nu?
Een week later besloot ik een officiële klacht in te dienen bij het SKGE. De geschillencommissie voor de eerstelijns zorg. Niet aanvallend, maar met respect en met een serieuze vraag over hoe ik dit nu moest aanpakken. Die week sprak ik ook met mijn SPV-er.
Conclusie was; om zelf weer in balans te komen moest ik van mijn emotionele lading af, die ik inmiddels had opgebouwd. Ik was zo boos! Maar, die moest wel aan het juiste adres zijn, anders blijft ie hangen. Dus ik raapte al mijn moed bij elkaar en vroeg bij de assistente van de huisarts om een evaluerend gesprek over mijn laatste consult. In eerste instantie kreeg ik een afspraak voor na het weekend, maar toen ik van woede zo slecht sliep besloot ik dat dit niet kon wachten tot na het weekend. Dus ik belde terug en vroeg om een gesprek voor diezelfde dag nog.
Die dag belde het SKGE me eerst op. Zij zei: gezien wat ik van je hoor gaat dit niet werken. Los van de inhoud. Je mag van je zorgverlener verwachten dat je veilig bent, dat je gehoord en gezien wordt en dat hoor en zie ik hier niet gebeuren. Als ik mag adviseren zei ze; stuur dan aan op dat je een andere huisarts wil. Want je wilt wel, als je kwetsbaar bent, dat je kunt terugvallen op je zorgverlener. En ze zei: het is heel erg dat dit bij je gebeurd nu, maar zei ze: beter dat het nu gebeurd en dat je er in je kracht achter komt hoe de vork in de steel zit, dan dat je straks kwetsbaar bent en afhankelijk wordt van zijn zorg. Want dan heb je meer poppen aan het dansen. Goed dat u contact met ons op hebt genomen, zullen we nadat u uw zorgverlener hebt gesproken weer een afspraak maken? Dan kunnen we kijken wat we daarna voor u kunnen betekenen.
Blijven staan voor en met jezelf; speak up!
Gisteren had ik dus het gesprek met mijn huisarts. Inmiddels wist ik wat ik voor mijn voeten geworpen zou krijgen, maar ik wist ook; ik sta niet alleen. Dit overkomt meer mensen, helaas, en ik heb het SKGE naast me en mijn behandelaren van de GGZ. Ik doe dit samen.
Ik ventileerde, ik zei wat het consult met me gedaan had. Maar ik kreeg weer dezelfde hardnekkigheid terug, geen excuses en zodra ik me kwetsbaar opstelde, probeerde hij het te scharen onder mijn kwetsbaarheid: “Zie je wel, je bent echt niet geestelijk gezond he”. “Hiervoor moet je dus terug naar de GGZ”.
Om mijn gevoel hierin te ventileren. Het kwam neer op dit voorbeeld: alles wat ik zei was onomstotelijk bewijs dat ik gek was en zodra ik een emotie liet zien of horen was ook dat weer bewijs van; ziet u wel, u bent wankel, daar komt de boosheid vandaan he ;)) het is een beetje als de heksenjacht van vroeger, de waterproef. Dat gaat een beetje als volgt: ‘ja u bent verdronken, ooo, nou, ze was toch geen heks. En als je dan toch per ongeluk boven kwam; kijk ze komt boven! Duidelijk bewijs dat ze een heks is, om vervolgens verbrand te worden… Het beeld dat ik daarmee schets is: je word verdronken waar je bij staat en als je toch boven komt, verbrandt. Met als uitkomst; dood. In beide gevallen. Een houding waartegen je niets kan doen. Want hij is al overduidelijk zo gefixeerd op de uitkomst: ” u bent gek ” of in het geval van het voorbeeld: ” u bent een heks”. En daar viel niets tegenin te brengen.
Dus uiteindelijk kapte ik het gesprek aan het einde af. Ik zei: “hier gaan we niet uitkomen”. Schoorvoetend gaf hij me vervolgens toch nog de ruimte om de POH te spreken en me de ruimte om na te denken of ik een andere huisarts wilde. Maar ik voelde aan alles. Hier eindigt het voor mij.
Hoe het voelde om toch het gevecht aan te gaan:
Ik ben heel trots op mezelf dat ik überhaupt het “gevecht” ben aangegaan. Want ik had ook na dat eerste consult in mijn pijn en angst kunnen blijven zitten en denken: “laat maar, dit heeft toch geen zin”, maar met het gevolg dat je dan blijft zitten met een onveilige situatie. En een hulpverlener die niet kan aansluiten bij wat je als psychisch kwetsbare nodig hebt. Dat leek me te gevaarlijk voor mezelf. Wat als ik echt kwetsbaar wordt straks? Kan ik dan van hem op aan? Als ik afhankelijk van hem ben? Waarschijnlijk laat ie me dan gewoon vallen als ik val. Tenminste, zo voelt het. En ik ben niet van plan dat in de praktijk uit te gaan proberen. Want als ik echt kwetsbaar wordt, dan moet er wél iemand zijn die me opvangt. En dat mag je volgens mij ook verwachten van een hulpverlener.
En toen dacht ik; wat als hier andere mensen komen met een psychische kwetsbaarheid en zo worden behandeld? Dat is niet oké. Laat ik dan maar de eerste zijn die opkomt en uitkomt voor zijn kwetsbaarheid en laat zien dat dit niet kan. Zou je iemand met een gebroken been die graag thuis verder wil revalideren ook terugsturen naar de gipsmeester en zeggen: dit is wat u nodig hebt, uw been is duidelijk gebroken. Nee, u kunt geen gebruik maken van de eerste lijn, want uw been is duidelijk nog heel ernstig gebroken. Dit is te intensief voor ons om te behandelen. Gaat u maar terug. Terwijl wat er aan de hand was, was: ja, ik heb mijn been gebroken, maar inmiddels zit er een beschermend vliesje omheen. Nog steeds kwetsbaar, zeker, want als ik weer val dan waarschijnlijk breek ik het opnieuw. Maar, moet ik dan teruggestuurd worden naar de gipsmeester? Ik denk van niet. Absurd toch dat dit me daarom zo overkomt? Dat iemand dit besluit maakt, terwijl zelfs de gipsmeesters achter me staan? Om het even in dit beeld te vergelijken.
Wat het me wél opleverde:
Van tevoren wist ik eigenlijk al dat ik niet ging winnen. Maar dat was ook niet het doel. Doel was: opkomen voor jezelf, vertellen wat het met je gedaan heeft. Ventileren. En wat het me opleverde was: terug in balans komen, blij zijn met mezelf, ik kan hem niet veranderen, maar ik kan wel opkomen voor mezelf. Super trots zijn, het was een ongelooflijk moeilijk gesprek, want hoe voer je een gesprek als iemand bij voorbaat al niet in je gelooft? Dan verlies je toch je stem? Dat was in ieder geval wat er altijd bij mij gebeurde, ook in mijn verleden. En door nu toch te spreken, verloor ik niet mijn stem. En het gesprek werd een gelijkspel; een patstelling. Waarin ik uiteindelijk de ruimte kreeg om zelf na te denken wat ik hier mee wilde. Ik bleef in mijn kracht en dat was veel belangrijker dan wat hij eigenlijk van me vond. Ik wist na dat gesprek precies waar ik stond en wat ik wilde.
Een andere huisarts.
Dat is waar ik nu ben. Ik heb afgelopen week een afscheidsgesprek gevoerd. Ik heb gezegd dat ik én een andere huisarts wil, maar ook een gesprek met de POH. Dus ja, hij heeft geprobeerd voor mijn weg te gaan liggen, maar het heeft opgeleverd dat ik over hem heen sprong. Ik heb gekregen wat ik wilde, én op een manier waarop ik én hem in zijn waarde liet en mezelf. Het had ontzettend veel moed nodig dat wel, want wat was ik soms bang om weer platgetrapt te worden of weggevaagd, kleingemaakt. Zoals ik vroeger gewend was geweest. Maar nu leerde ik: ongeacht wat iemand van me vindt, als ik zeg hoe iets voor mij is, en bij mezelf blijf, de moed heb om te blijven staan voor wie ik ben en wat ik wil, dan kan die ander eigenlijk weinig anders dan met me meebuigen. Of, in dit geval; ook blijven staan waar hij staat. Maar het geeft je een pauze, een ruimte, stilte, om dan te bedenken wat je nu gaat doen. Én als je die ruimte neemt en ook weer de tijd om dan na te denken over je vervolg stap, dan kom je er eigenlijk altijd sterker uit.
Wil ik nu nog dat mijn huisarts leert van dit voorval? Toen ik net klaar was met dat gesprek, kon ik hem wel platslaan. En was ik in staat om te zeggen; ja! We gaan hier verder de boer mee op. Maar: doe ik dan niet precies hetzelfde als hij? Ook bovenaan gaan staan, vanuit macht en vanuit daar iemand proberen plat te meppen. Is dat wat ik wil bereiken? Dat vond ik niet uiteindelijk. Ik hoef niet de wereld te veranderen. Ik hoef geen macht uit te oefenen. Alleen maar kracht. Én wie weet, misschien door mijn kracht te tonen, heeft hij wel al genoeg geleerd, dat hoop ik dan maar. Dus blijf ik bij Franciscus van Assisi. Dat is genoeg 🙂
Hoe dit verhaal eindigt:
Vandaag had ik nog een afsluitend gesprek met de SKGE. Ik moest toch nog nadenken over het stukje: ‘leert mijn huisarts hier nu van’? Omdat ik weliswaar met veel kracht een gezonde keuze heb gemaakt, één die voor mij goed is. Maar tegelijkertijd maakte ik het hem ook gemakkelijk vond ik. Ik kom voor mezelf op, ik vertel wat het met me heeft gedaan, ik kies voor een andere huisarts en daarmee zou het dan klaar zijn. Dat vond ik toch niet. Dus ik vroeg vandaag aan het SKGE hoe dit nu verder zou worden opgepakt. Want, op zich is dus alles opgelost, maar…voor hem geen repercussies. Terwijl ik echt niet goed ben behandeld.
Zij kon mij vertellen dat ze hier, doordat ik steeds met hen in gesprek bleef, nu een aantekening van maakten. Dat er een officiële klacht aan zijn broek zou blijven plakken. En dat als er meer mensen met deze klacht zouden komen hij daar in de toekomst problemen mee zou kunnen krijgen. Dat vond ik mooi.
Maar zei ze; we kunnen wel pas een klacht als deze afhandelen als het hele proces wordt doorlopen. Dus als we echt goed helder hebben wat hier nu is gebeurd. En als mensen de kracht dus niet kunnen opbrengen om met een SKGE in gesprek te blijven, dan kunnen zij officieel niets. Dus zoals ik het nu had gedaan, dat was eigenlijk perfect. Want, nu was het en fijn voor mij én voor hen, want zij hadden nu een heel duidelijk beeld van wat hier had plaatsgevonden. En voor de volgende die komt, wordt het proces nu ook weer gemakkelijker.
Nou; ik ben echt blij!
Veel van deze ervaring geleerd. Ontzettend moeilijk, want blijf maar bij jezelf en in je kracht. Maar; als je het kunt blijven opbrengen, dan levert het dus op dat je je en goed voelt over jezelf en dat die ander niet wegkomt met zijn kwalijke gedrag. En; in mijn geval heb ik andere mensen hopelijk ook geholpen. Om zich uit te spreken. Om voor zichzelf te blijven staan. En dus niet te pikken dat ze je pakken op je kwetsbaarheid!
Tot slot:
Ik heb dus ook besloten wel in mijn oude praktijk te blijven. Ik vond het te ver gaan om mezelf weg te laten pesten naar een andere praktijk. En in mijn geval zou dat ook betekenen dat ik naar een ander dorp zou moeten. Nou, dat vond ik mijn eer te na. Dus ik heb, bij het afscheidsgesprek met mijn huisarts, hem medegedeeld dat ik in dezelfde praktijk blijf. Wel bij een andere huisarts, maar niet op een andere plek. Zo herinner ik hem er misschien nog aan, dat als hij me ziet, dat zijn gedrag niet oké was. Dat leek me krachtiger dan weggaan.
En nu?
Nu ga ik weer verder met verder leven 🙂 Weer terug naar blije Lonneke, vrije Lonneke. Die zich niet meer klein laat maken en nu heeft geleerd dat je gevoel klopt. En dat je dat serieus mag nemen en mag volgen. Dat sommig gedrag niet oké is, en dat je dat niet hoeft te accepteren. Dat je je daar ook tegen uit kan spreken en dat het in the end positiviteit oplevert. Dat iedereen er uiteindelijk mee geholpen is als dit soort dingen aan het licht komen. En vooral: Ik mag zijn wie ik ben 🙂
Ik kreeg te horen van het SKGE “Blijft u vooral wie u bent, want dit is heel krachtig!’ Goed gedaan!” Niet iedereen kan dit. Dus dat u het nu doet, daar heb ik heel veel respect voor”.
En daar blijven we dan maar bij 🙂
Mooi toch!
Door: Lonneke van Gessel, geschreven tussen 10-03-2024 en 03-04-2024
Lonneke van Gessel 